Üst Solunum Yolu Hastalıkları

0 18

Solunum Yolu Hastalıkları Nelerdir?

Kış hastalıklarının çoğunluğunu enfeksiyon; yani mikrobik hastalıklar oluşturur. Kış aylarında havanın soğuması, hava kirliliğinin artması, toplu ve sıkışık ortamlarda yaşanılması, bilhassa çocukların maruz kaldığı soğuk algınlığının daima bulaşması sonucunda ortaya çıkmaktadır.

Kış mevsiminde çocuklarda soğuk algınlığı, boğaz enfeksiyonları, sinüzit ve larenjit üzere üst teneffüs yolu enfeksiyonlarının yanı sıra bronşit ve zatürre üzere alt teneffüs yolu enfeksiyonlarında da artış olur. Bu virüslerin havaların soğumasıyla birlikte süratli yayılmasının sebebi virüslerin cansız yüzeylerde dahi 48-72 saate kadar canlılıklarını sürdürebilmesidir.

Virüslerin bulaşması direkt temasla ya da damlacık yoluyla olabiliyor. Kişinin hapşırması, öksürmesi hatta yalnızca nefes alıp vermesiyle damlacık formunda viral partiküller havada asılı kalıyor. Her virüsün partikül boyutu farklı oluyor. Küçük partiküle sahip virüsler alt hava yollarına çok daha kolay ulaşabiliyor.

Kış aylarında viral enfeksiyonları beş yaşındaki bir çocuk kolay bir üst teneffüs yolu enfeksiyonu üzere geçirebilirken, yeni doğmuş bir bebek hastalığı bronşit ya da zatürre tablosunda geçirebiliyor. Zira yenidoğanların bağışıklık sistemi şimdi gelişmemiş olduğundan daha dikkatli korunması gerekiyor.

Alt ve üst teneffüs yolu hastalıkları konusunda bağışıklık sorunu ve alerjisi olan şahıslar biraz daha risk altında. Alerjisi olan çocuklarda teneffüs yolları daralıp tıkanıyor ve üzerine çok kolay bakteriyel ve viral kolonizasyonlar gerçekleşebiliyor.

Hastalıkları güzel tanımak, antibiyotik kullanımı konusunda doğruları bilmek, gereksiz ilaç kullanımından kaçınmak, ateş ölçme ve düşürme tekniklerini öğrenmek bu periyodun hem çocuk hem de aile açısından daha rahat geçirilmesini sağlıyor.

En sık görülen hastalıklar şunlardır;

Rinit (Nezle)

Nezle ya da soğuk algınlığı olarak bilinen rinit, üst teneffüs yollarını bilhassa de burnu tutan bir hastalık. Okul devrindeki çocukların yılda ortalama 3-5 kere bu hastalığı geçirmesi olağan kabul ediliyor. Hastalığa virüsler yol açıyor.
Bulaşma: Damlacık yoluyla yani hapşırma ya da öksürme sırasında ortama yayılan tükürük parçacıkları nedeniyle meydana geliyor. Bu damlacıklar hem ortama yayılıyor hem de eller ve eşyalar üzerine bulaşarak, temas yoluyla geçiş yapıyor.

Grip

Grip, “İnfluenza virüs” denilen virüslere bağlı olarak ortaya çıkıyor.

Bulaşma: Grip mikropları damlacık yoluyla bulaşıyor, öksürük ve hapşırıkla yayılıyor. Belirtiler virüsün tipine nazaran değişiyor. Birtakım durumlarda tablo biraz daha ağır seyredebiliyor ve çocuk kendini daha hasta hissediyor.

Orta Kulak İltihabı (Otit)

Üst teneffüs yolu hastalıklarıyla birlikte, burundaki tıkanıklık kulağı da etkiliyor ve çoğunlukla orta kulakta enfeksiyon oluşuyor. Enfeksiyon, ağrı ve ateşe neden oluyor.

Çocukluk çağında nezle ve gripten sonra en sık görülen hastalık kümesini oluşturuyor. Üç yaşına kadar olan çocukların üçte ikisi en az bir kere orta kulak iltihabı geçiriyor. 10 yaşından sonra bu sıklık azalıyor.

Orta kulak iltihabı okula devamsızlığın en değerli nedenlerinden biri oluyor. İşitme kaybına yol açma tehlikesi nedeniyle bu rahatsızlığı önemsemek gerekiyor.

Sıklıkla nezle ve grip enfeksiyonları nedeniyle meydana gelen orta kulak iltihapları, geniz etinin büyük ve orta kulağın havalandırma borusu olan östakinin daha kısa, düz ve geniş olmasından da kaynaklanabiliyor.

Sinüzit

Alın kemiği, üst çene kemiği ve burun etrafındaki kemiklerin içindeki hava dolu boşlukların iltihabına sinüzit deniyor. Üç yaşına kadar olan çocukların yüzde 6-13’ünün sinüzit geçirdiği biliniyor.

Çocuklar üst teneffüs yolu enfeksiyonu geçirdiğinde ve direncin düşmesiyle bu enfeksiyonlar ağız içerisinde havalanmayı sağlayan boşluklara giden kanalcıkları kapatıyor. Burun tıkanıklığı, burun akıntısı, boğazda bademciklerin şişmesi, farenjit geçirilmesi sinüslerin havalanmasını engelliyor. Münasebetiyle kapalı alanlarda enfeksiyon gelişiyor.

Faranjit 

Farenjit, kışın en çok görülen hastalıklardan biri. Çoğunlukla viral kökenli olsa da bakteriyel de olabiliyor. Beden direnci, soğuk algınlığını yenemediği vakit ortaya çıkıyor.

Akut Faranjit (Tonsilit)

Damlacık yoluyla bulaşan akut faranjit öksürük, burun akıntısı, ateş ve halsizlikle başlıyor. Şikayetler giderek artıyor ve çocuğun genel durumu bozuluyor.

Zamanında ve hakikat tedavi edilmezse bademciğe bağlı orta kulak iltihabına, streptekoklara (bulaşıcı ve daha çok bademcikte bulunan mikrop türü) bağlı bir enfeksiyon ise kalp romatizmasına yol açabiliyor.

Larenjit

Larenjit, krup ve halk ortasında kuşpalazı olarak da biliniyor.

Bronşiyolit

Enfeksiyonun uç hava yollarını tuttuğu bu hastalık daha çok 6 ay-2 yaş ortasındaki çocuklarda görülüyor.

Bronşit

Sık görülen bu hastalık genellikle üst teneffüs yolu enfeksiyonu yapan virüslerin ana bronşlara yerleşmesiyle ortaya çıkıyor. Hasebiyle kolay bir üst teneffüs yolu enfeksiyonu çok az de olsa günler içerisinde bronşite dönüşebiliyor.

Pnömoni (Zatürre)

Akciğerdeki hava keseciklerinin iltihaplı bir sıvı ile dolması olarak tanımlanabilecek zatürre, daha çok kalp hastalığı ya da evvelden geçirilmiş akciğer hastalığı olan çocuklar ile erken doğumlarda görülüyor.

Virüsler ya da bakteriler yoluyla bulaşan bir hastalık olan pnömonide çocukta önemli bir teneffüs külfeti ve hasta imajı oluyor. Hastalığa bakteriler neden olursa antibiyotik kullanımı gerekiyor.

Çocuklarda Solunum Yolu Hastalıklarında Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Çocuğun taze meyve suları ve bitki çayları gibi seçeneklerle bol sıvı tüketmesi, ılık banyo ile rahatlatılması gerekiyor. Bu dönemde iştahı olmayan çocuğun yemeye zorlanmaması tavsiye ediliyor
  • Mümkün oldukça bulunulan ortamın havalandırılması, serin tutulması ve çocuğun açık havaya çıkartılması da iyileşme sürecini hızlandırıyor
  • Hasta çocuk okula gönderilmemeli. Bu konuda okul yönetimi ve aileler gerekli hassasiyeti göstermeli
  • Evde sigara içilmemeli
  • Viral enfeksiyonlar 3-5 gün içinde iyileşmeye başlar
  • İyileşme görülmezse mutlaka bir doktora başvurmak gerekiyor.

Üst Solunum Yolu Hastalıkları Belirtileri Nelerdir?

Rinit (Nezle)

Virüsün bedene girmesinden 12-36 saat sonra rinit belirtileri ortaya çıkıyor. Burun akıntısı ve tıkanıklığı, hapşırma, boğazda yanma, kuru öksürük, baş ve boğaz ağrısı, halsizlik ve hafif ateş olarak sıralanabilecek bu belirtilerin yanı sıra, gözlerde yanma, yaşarma ve kızarıklık da görülebiliyor.

Grip

Virüslerin yol açtığı hastalıkta tablo nezleye nazaran biraz daha ağır seyrediyor. Titreme, yüksek ateş, baş ve kas ağrıları görülebiliyor. Baş ağrısı, göz hareketlerine bağlı olarak artıyor. 38.5 derecenin üzerinde seyreden ateş genellikle üç gün sürüyor, sekiz güne kadar uzadığı da görülebiliyor. Çocukta gribe bağlı olarak göğüste ağrı, bulantı, kusma, karın ağrısı şikayetleri de ortaya çıkıyor.

Orta Kulak İltihabı (Otit)

Mikrobun yaptığı enfeksiyonların sebep olduğu ödem, kulakta sıvı birikimine ve ağrıya yol açıyor. Kulakta ağrı ve akıntı, ateşle seyreden işitme azlığı görülebiliyor.

Sinüzit

Sinüsler bulundukları yerlere nazaran farklı bulgular veriyor. Fakat temel belirtisi göz üzerinde, burun kenarında ve gözlerin altında basınçtan kaynaklanan ağrı oluyor. Lokalize bir baş ağrısına ses tonunda değişiklik, ateş, öksürük ve geniz akıntısı da eşlik edebiliyor.

Farenjit

Kuru öksürük, boğaz ağrısı, boğazda yanma hissi, hafif ateş görülüyor. Üç günden sonra ateş, boğazda yanma hissi, yutkunmada zahmet üzere şikayetler devam ediyorsa kesinlikle doktora başvurularak bakteriyel enfeksiyon olup olmadığının araştırılması gerekiyor.

Akut Faranjit (Tonsilit)

Bademcik iltihabında aşağıdaki belirtilerin hepsi veya birkaçı bulunabilir;

  • Ateş (39-40 dereceyi bulabilir), üşüme, titreme
  • Bademciklerin şiş, kırmızı olması
  • Kulak ağrısı
  • Boğaz ağrısı
  • Yutkunmada zorlanma, ağrı veya rahatsızlık hissi
  • Halsizlik, kırgınlık, vücutta yaygın ağrı, eklem ağrıları
  • Boyundaki lenf bezlerinde şişme, hassasiyet, ağrı
  • Baş ağrısı
  • İştahsızlık
  • Kötü ağız kokusu
  • Ses değişiklikleri

Çocuklarda Bu Belirtilerle Birlikte Ayrıca

  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Karın ağrısı da eşlik edebiliyor.

Larenjit

Ani başlayan boğuk, havlama biçimi öksürük, ses kısıklığı ve kaba kalın ses en tipik belirtileri ortasında yer alıyor.

Bronşiyolit

Teneffüs sıklaşıyor ve hırıltılı oluyor, öksürük artıyor, burun tıkanıyor. Ateş ise çocuğu virüse karşı direncine bağlı olarak görülmeyebiliyor.

Bronşit

Daha büyük çocuklarda ağır balgam, hırıltılı, sık teneffüs ve öksürük nöbetleriyle kendini belirli ediyor. Ateş çoğunlukla 38 dereceyi aşmıyor. Teşhis, çocuğun klinik tablosuna ve röntgen manzaralarına nazaran konuluyor.

Pnömani (Zatürre)

Bilhassa havaların soğuması ile birlikte zatürre hastalığının görülme sıklığı da artıyor. Basitçe, bu hastalığın belirtileri, öbür üst teneffüs yolu enfeksiyonları ile birebir oluyor.

Öksürük, ateş, titreme, baş ağrısı, halsizlik, karın ağrısı ve karında şişkinlik görülüyor. Fakat öksürük daha şiddetli ve balgamlı, ateş ise daha yüksek ve inatçı bir seyir izliyor.

Üst Solunum Yolları Hastalıkları Tedavi Yöntemleri

En sık görülen hastalıkların, tedavi yöntemleri ise aşağıdaki gibidir;

Rinit (Nezle)

Hastalığın özel bir tedavisi bulunmamaktadır. Belirtilere yönelik ilaçlar veriliyor. Ağrı ve ateş varsa reçetesiz temin edilebilen şuruplar kullanılabilir.

Ateş, soğuk algınlığına eşlik ettiğinde küçük çocuklara zarar vermeyen ateş düşürücü ilaçlar verilebiliyor. Burun akıntısı ve tıkanıklığına yönelik serum fizyolojik damla ya da spreyler tercih edilebiliyor. Antibiyotiğin yararsız olduğu bu tip rahatsızlıklarda çocuğun bol sıvı alması ve dinlenmesi gerekiyor.

Grip

Grip aşısının her yıl grip mevsimi başlamadan önce, Ekim-Kasım aylarında uygulanması öneriliyor. Ancak gecikildiğinde Mart ayına kadar yaptırılmasında fayda oluyor. İlk kez yapılacak ise bir ay ara ile iki doz, daha önceki yıllarda uygulanmış ise bir kez yaptırılıyor.

Grip aşısı, altı ay ile üç yaş arası yarım doz, daha büyük çocuklarda ise tam doz uygulanıyor. Tavuk yumurtasından elde edilen aşının, yumurta alerjisi olanlara yapılmaması gerekiyor.

Orta Kulak İltihabı (Otit)

Antibiyotiklerin tedavide etkin olduğu biliniyor. Komplikasyonları çok önemli çünkü kalıcı sağırlık veya komşu organ enfeksiyonlarına sebep olabiliyor. Örneğin, tespit ya da tedavi edilemeyen otitlerde yüzdeki temporal kemiklerin içindeki hava keseciklerinin iltihabı olan mastoidit komplikasyonu çok sık görülüyor.

Sinüzit

Belirtiler üç günden uzun sürer ve şiddetli olursa antibiyotik önerilebiliyor. Sinüzitin tedavi edilmemesi, kâfi dozda ilaç alınmaması sonucu orta kulak iltihabında olduğu üzere beyin ya da kafatası içerisindeki organlara komşu olduğu için menenjit riski bulunuyor. Komşu organların iltihaplarına yer hazırlamaması için tedavi edilmesi gerekiyor.

Faranjit ve Akut Faranjit (Tonsilit)

Tedavinin mutlaka hekim kontrolünde ve uygun antibiyotikle yapılması gerekiyor.

Larenjit

Soğuk buhar tedavisinden yararlanılıyor. Ses teli iltihapları nefes alma zorluğu yaptığı için mutlaka hekime başvurmak gerekiyor. Orta ve ileri aşamada kortizonlu ilaç tedavisi uygulanabiliyor. Nadiren antibiyotik tedavisi gerekebiliyor.

Bronşiyolit

Kış aylarında özellikle RSV virüsünün yol açtığı bu enfeksiyon 4-5 gün içinde iyileşiyor. Ancak küçük çocuklar bağışıklık sistemlerinin zayıf olması nedeniyle bu tür durumlarda bakteriyel enfeksiyonlara da açık hale geliyor. Hasta çocukların iyi takip edilmesi gerekiyor.

Bronşit

Özgül bir tedavi bulunmuyor. Çoğunlukla kendiliğinden düzeliyor. Balgam sökmeye yardımcı ilaçlar, nefes açıcılar kullanılabiliyor. Mutlaka doktor kontrolü gerekiyor. Klinik seyirde genel durumu bozulan veya iyileşme belirtileri geciken çocuklarda ise (zatürre şüphesi varsa) antibiyotik desteğine başvuruluyor.

Pnömoni (Zatürre) 

Solunum yetmezliği bulguları varsa tedavi mutlaka hastanede yapılıyor. Ancak hastanın genel durumu ve klinik bulguları uygunsa hasta belirli aralıklarla kontrole giderek evde takip edilebiliyor.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.